Er was een tijd waarin vrouwen elkaar niet moesten zoeken, omdat ze er gewoon waren, verweven in elkaars dagelijks leven. De kracht van verbinding tussen vrouwen was toen geen thema waarover geschreven werd, maar iets wat vanzelfsprekend aanwezig was, voelbaar in de kleine en grote momenten die een leven dragen. Aan het einde van de dag verzamelden ze zich rond het vuur, niet als een georganiseerde bijeenkomst, maar als een natuurlijk ritueel van samen zijn, waar verhalen ontstonden, waar gelachen werd en soms ook gehuild, waar problemen werden aangekaart, waar een blik vaak genoeg was om begrepen te worden. Jongere vrouwen luisterden naar oudere, niet omdat het moest, maar omdat wijsheid zich daar vanzelf aandiende, in woorden, in stiltes, in handen die wisten wat te doen. Wanneer een vrouw beviel, stond ze er niet alleen voor, wanneer ze ziek was, werd er voor haar gezorgd, wanneer het leven zwaar werd, werd dat gewicht gedeeld, zonder dat daar veel woorden voor nodig waren.

Die wereld is verdwenen, of toch grotendeels, en wat ervoor in de plaats kwam, heeft ons veel gebracht, maar ook iets fundamenteels ontnomen. Vandaag leven vrouwen vaak op zichzelf, in huizen waar alles aanwezig is behalve die vanzelfsprekende nabijheid van andere vrouwen, en terwijl we meer vrijheid en mogelijkheden hebben dan ooit tevoren, dragen we ook meer alleen dan ooit. Het leven is voller geworden, drukker, sneller, en ergens onderweg zijn we de verbondenheid kwijtgeraakt waarin we als vrouwen ooit zo natuurlijk gedragen werden. Veel vrouwen functioneren, zorgen, organiseren, houden alles draaiende, en toch zit er onder dat alles een sluimerende vermoeidheid die niet zomaar met rust op te lossen is. Een gevoel van leegte dat zich moeilijk laat benoemen. Een verlangen naar iets wat niet meteen grijpbaar is maar wel heel duidelijk voelbaar.

Wat we vaak onderschatten, is dat dit gemis aan verbinding niet alleen iets emotioneels is, maar iets wat diep inwerkt op ons lichaam. Een vrouw die zich alleen voelt, die zich niet gezien of gedragen voelt, blijft als het ware in een subtiele staat van waakzaamheid. Alsof ze alles zelf moet opvangen, alles zelf moet dragen. Het zenuwstelsel blijft actief, stresshormonen blijven lichtjes verhoogd, en dat sijpelt door in alles: je slaap wordt lichter, je energie raakt sneller op, je spijsvertering vertraagt of raakt uit balans, je hormonen beginnen te schommelen. Het lichaam krijgt geen echte kans om te herstellen, omdat het nergens volledig veilig voelt om los te laten. Echte verbinding daarentegen geeft een signaal van veiligheid, waardoor het systeem in balans kan komen, de adem verdiept, spanning loslaat en het lichaam opnieuw ruimte krijgt om te herstellen.

In mijn werk zie ik dat vooral bij vrouwen in de overgang en menopauze, alsof deze levensfase een soort poort is die alles wat onderdrukt werd, zichtbaar maakt. Het lichaam verandert, de hormonen vliegen alle kanten op, maar tegelijk wordt het ook moeilijker om jezelf nog te blijven negeren. Vrouwen beginnen te voelen dat het zo niet meer klopt, dat ze zichzelf ergens onderweg zijn kwijtgeraakt, dat ze niet meer willen blijven doorgaan op automatische piloot. En toch gebeurt dat vaak in stilte, omdat we niet meer gewend zijn om die stukken met elkaar te delen, omdat we denken dat we het alleen moeten kunnen.

Vorige week, op mijn verjaardag, werd ik daar opnieuw heel diep in geraakt, misschien nog meer omdat het niet iets was wat ik tot in de puntjes had gepland, maar iets wat zich gewoon mocht ontvouwen. Ik reisde vanuit het Hoge Noorden naar België, naar The Gallery in Genk, waar we samenkwamen met mijn madammen, sommigen van dichtbij, anderen van ver, elk met hun eigen verhaal, hun eigen energie, en je voelde meteen: dit klopt.

We begonnen met een Nordic cirkel, een zachte landing na een eerste knuffel en kennismaking, een moment om echt aan te komen, in onszelf en bij elkaar. Je zag vrouwen die onderweg waren geweest, soms uren, langzaam zakken, thuiskomen in hun lichaam, in de groep, in het moment. Van daaruit ontstond de dag bijna vanzelf verder, in diezelfde bedding van rust en verbinding.

In The Gallery gingen we over in een aquarelworkshop bij mijn zus, waar kleuren zacht in elkaar vloeiden en gesprekken net zo vanzelf ontstonden als de penseelstreken op papier. Daarna nam één van mijn madammen ons mee in haar wereld van mandenvlechten, haar werk tentoongesteld, haar handen die spraken van ervaring, haar passie voelbaar in elk detail. Alles gebeurde op dezelfde plek, gedragen door dezelfde sfeer van creatie, zachtheid en verbinding.

Later trokken we samen naar C-mine, waar we iets aten en de dag rustig verder lieten stromen, om uiteindelijk samen naar de voorstelling “Lieve Hemel” van Annemie Struyf en Soetkin te gaan, wat alles nog een extra laag gaf.

Het was geen strak georganiseerd programma, en net daardoor voelde het zo puur, zo echt, zo kloppend. Alsof de dag gewoon mocht ontstaan, precies zoals hij bedoeld was, precies op mijn verjaardag.

En ergens tijdens die dag voelde ik het opnieuw heel duidelijk in mijn lichaam gebeuren. Vrouwen die binnenkwamen met spanning, met vermoeidheid, met een hoofd dat nog “aan” stond, begonnen langzaam te zakken. Schouders die ontspannen. Blikken die zachter worden. Adem die dieper wordt. Alsof hun hele systeem eindelijk het signaal kreeg dat het veilig was, dat ze het niet alleen hoefden te dragen.

Dat is de kracht van verbinding tussen vrouwen. Niet als mooi idee, maar als iets wat je letterlijk kan voelen in je lichaam.

Wanneer vrouwen elkaar in die echtheid ontmoeten, gebeurt er iets wat moeilijk in woorden te vatten is. Iemand deelt iets wat ze misschien al lang met zich meedraagt, en nog voor ze uitgesproken is, is daar die herkenning bij de ander, dat stille knikken, dat zachte “ik begrijp je”. Schaamte verdwijnt, zachtheid komt terug, en er ontstaat ruimte waar eerst spanning zat.

Op mentaal vlak opent er iets, gedachten worden minder zwaar, perspectief verschuift, en waar je alleen misschien vastzat, komt er beweging. Veerkracht groeit niet door altijd sterk te blijven, maar door te ervaren dat je mag leunen, dat je gedragen wordt wanneer het nodig is.

We zijn gaan geloven dat kracht betekent dat je alles alleen moet kunnen, dat zelfstandigheid gelijkstaat aan onafhankelijkheid, maar het lichaam en de geest vertellen een ander verhaal. Zonder echte verbinding blijven we in een vorm van overleving hangen, altijd een beetje alert, altijd een beetje gespannen. Pas wanneer we ons werkelijk gezien en gedragen voelen, kan er iets verzachten, kan er iets herstellen, kan er opnieuw energie vrijkomen.

Misschien hoeven we niet letterlijk terug naar dat kampvuur van vroeger, al zit er iets diep herkenbaars in dat beeld, iets wat ons herinnert aan hoe het ook kan. Wat we wel kunnen doen, is opnieuw ruimte maken voor die kwaliteit van samenzijn, voor momenten waarin er echt geluisterd wordt, waarin niets moet en alles er mag zijn. Want diep vanbinnen zijn we dat vermogen tot verbinden nooit kwijtgeraakt, we zijn het alleen een beetje vergeten.

De kracht van verbinding tussen vrouwen ligt niet in grote gebaren, maar in die eenvoudige, pure momenten van samen zijn, van delen, van herkennen. En misschien is dat precies waar deze tijd ons toe uitnodigt, en zeker deze fase in het leven, om opnieuw te kiezen voor echtheid, voor nabijheid, voor verbinding, niet als iets extra’s bovenop een al vol leven, maar als iets wat dat leven weer draaglijk, warm en betekenisvol maakt.

Want uiteindelijk is dat waar zoveel vrouwen naar verlangen: niet naar meer doen of meer weten, maar naar dat eenvoudige en tegelijk zo krachtige gevoel… dat ze het niet alleen hoeven te dragen. ❤️